Eigenlijk een absurde vraag. Of toch niet?
2014 loopt op zijn eind en dus krijgen we allemaal ons favoriete bericht in de bus. “Alstublieft, uw nieuwe zorgpolis. Uw kosten gaan opnieuw omhoog en we hebben uw alternatieve zorgmogelijkheden opnieuw ingeperkt. Overstappen kan natuurlijk altijd. Dat heeft alleen niet zo heel veel zin: wij zorgverzekeraars trekken namelijk nogal gezamenlijk op in wat we wel en niet vergoeden. We zijn blij dat u opnieuw voor ons kiest en wensen u een gezond 2015!”

Toen ik dit jaar mijn eerste consult afrekende ontdekte ik dat ik niet langer mijn alternatieve zorgkosten volledig vergoed krijg tot een bedrag van maximaal €800 per jaar. Dat is nu maximaal €45 per consult tot een bedrag van €800 per jaar. Had ik dat kunnen weten? Ja. Had ik eind 2013 zin om mijn zorgpolis af te speuren op veranderingen? Nee.

Ik kan mezelf voor m’n kop slaan dat ik zo gemakzuchtig ben geweest. Dat ik niet even de moeite nam om te checken of mijn ruim €1400 per jaar niet onder nieuwe voorwaarden van m’n rekening zouden worden afgeschreven.

Ik kan ook iets anders doen. Me opwinden bijvoorbeeld. Over hoe VGZ me dat niet even direct vertelt. En over de enige relatie die ik met mijn zorgverzekeraar kan aangaan: anoniem en ongelijkwaardig. Ik heb namelijk niet zoveel te kiezen. Met ruim vijftig verschillende zorg-aanbieders zijn de mogelijkheden bedroevend beperkt. Zeker voor iemand die zijn heil vooral buiten de reguliere zorg wil vinden.

En zo is “Mag ik alsjeblieft zelf bepalen welke zorg ik krijg?” wél een absurde vraag. Want natuurlijk mag dat niet. Er zijn collectieve afspraken over de zorg en we hebben ons daarin te vinden. Wat wij goed vinden voor onszelf is ondergeschikt aan de heersende opvatting. En in de pap van die opvatting roert de dikke vinger van de farmaceutische lobby.

 

We mogen ons voor onze kop slaan. We mogen onszelf opwinden. 'Ons' zorgstelsel gebruikt onze premie om recordwinsten te boeken (€1,5 miljard in 2013), voert de bezuinigingsdruk steeds verder op en schroeft onze premie elke keer weer omhoog. Maar we hebben het te accepteren. Op straffe van een fikse boete.

Hier twee artikelen op NU.nl en op Follow the Money over de recordwinsten van 2012 en 2013.

Tenzij we het gewoon zelf gaan doen.
Want dat kan, min of meer. Om er helemaal voor te gaan kunnen we onszelf laten rekenen tot een groep gemoedsbezwaarden. Als gemoedsbezwaarde kunnen we vrijstelling krijgen voor verplichte verzekeringen. Het enige wat we nodig hebben is een geloofsovertuiging met principiële bezwaren tegen verzekeren. Ik heb die geloofsovertuiging niet. Dus in mijn geval zou ik moeten liegen. En dat druist waarschijnlijk weer in tegen een gebod. Veel te gecompliceerd.

 

Een andere weg is die van de soevereiniteit. Soeverein zijn betekent dat we niet langer eigendom zijn van de staat en we dus niet zomaar hoeven mee te gaan in de regels die ons worden opgelegd. Dat geeft ons in principe de mogelijkheid om straffeloos zonder zorgverzekering door het leven te gaan. Alleen weten één van mijn beste vriendinnen en de jou wellicht bekende Johan Oldenkamp inmiddels dat de deurwaarder zich hierdoor niet laat tegenhouden. Het is geen makkelijke weg.

Dat gezegd: mijn naam claimen vind ik sowieso een heel goed idee. Al is het alleen maar een geste richting mezelf en de wereld om me heen. Dat dit leven mij ons is gegeven en niemand toebehoort. Maar m’n zorgverzekering helemaal opzeggen voelt voor mij als een brug te ver met teveel gedoe. Ik kijk liever eerst of ik m’n energie op een andere manier kan inzetten.

Hoe dan?
Nou, dat ben ik ook nog aan het onderzoeken. Wat me aanspreekt is een groep starten of opzoeken waarin we gezamenlijk garant staan voor de aanvullende zorg die we nodig hebben. Hieronder de alternatieven voor een reguliere zorgverzekering die ik tot nu toe ben tegengekomen (op 17 december 2014 bijgewerkt naar aanleiding van alle reacties die ik kreeg nadat ik deze blogpost publiceerde).

Artabana
Het enige bestaande doe-het-zelf zorginitiatief dat ik tot nu toe in Nederland heb gevonden heet Artabana. Al langer actief in Oostenrijk en Duitsland, biedt het in ons land sinds kort een netwerk waarin we zoveel mogelijk zelf actief kunnen zijn voor onze gezondheid en welzijn. Vanuit een prachtige intentie: “Artabana stimuleert elk individu om zelf de volledige verantwoordelijkheid te nemen voor zijn of haar gezondheid en welzijn.” 

Wanttoknow.nl beschrijft heel mooi hoe Artabana niet tegen de heersende orde is maar voor een nieuwe: “‘Artabana’ is geen verzetsdaad en voert geen strijd tegen hoe de zorg op dit moment is geregeld in Nederland. Nee, Artabana voert pertinent geen strijd, in welke zin dan ook. Artabana draagt echter wel de mensen die zich met hart en ziel inzetten voor de medemens een warm hart toe. Dit geldt dus ook voor mensen die werkzaam zijn in de reguliere gezondheidszorg.”

In principe werkt Artabana hetzelfde als onze zorgverzekering. Maar dan beter. En veel simpeler. Want het is niets meer dan “een verbindingsweg tussen lokale groepen mensen. Die komen met elkaar in klein verband bijeen om samen niet alleen een geldpotje bijeen te brengen, waaruit ieders zorgkosten gedekt kunnen worden, maar ook om te werken aan een landelijk netwerk van solidariteit om grote kosten, die de kracht van een lokale groep te boven gaan, landelijk af te dekken.”

Check ikclaimmijnnaam.nl om te ontdekken wat soevereiniteit inhoudt en hoe je die kan bereiken.

Helemaal overstappen zit er nog niet in. Artabana wordt nog niet erkend als ‘zorgverzekering’. Voor nu biedt het dus alleen een alternatief voor onze aanvullende zorgkosten.

Hoeveel voet Artabana aan de Nederlandse grond heeft weet ik nog niet. Ik heb contact met ze gezocht en wacht een antwoord af. In Duitsland en Oostenrijk lijkt het succesvol te lopen. En ik wordt heel enthousiast van het idee om het samen te gaan doen. Met mensen die zorg willen dragen voor zichzelf en voor elkaar.

Als je hier meer over wil weten: lees het artikel op Wanttoknow.nl en de veelgestelde vragen op Artabana.nl.

Broodfonds
Van een andere plank en wél voet aan de grond in Nederland: Broodfonds biedt een alternatief voor de vaak peperdure arbeidsongeschiktheidsverzekeringen voor zelfstandige ondernemers.

Hier een stukje uit een recent interview met Biba Schoenmaker, één van de initiatiefneemsters: ,,Nederland telt meer dan een miljoen zelfstandigen, waarvan tweederde geen arbeidsongeschiktheidsverzekering heeft. Velen vinden de premie niet te betalen, de uitkering is niet transparant en ze hebben geen zeggenschap.''

Meedoen met een lokaal Broodfonds betekent geen ‘toegevoegde waarde’ betalen aan een verzekeraar. Je geld wordt voor de volle honderd procent ingezet waar het voor bedoeld is. Dat geld blijf je overigens niet eeuwig betalen: bij het bereiken van een bepaalde buffer houdt je inleg op. En omdat je inleg een schenking betreft wordt er geen belasting over geheven.

Als je je afvraagt of zoiets geen misbruik in de hand werkt, wantoestanden creëert of chronische steuntrekkers aantrekt, vind je dit uit hetzelfde interview misschien wel leuk:

De vrees dat een langdurig zieke collega de spaarpot leegtrekt, is de afgelopen tien jaar ongegrond gebleken, zegt Schoenmaker. ,,Geen enkele ondernemer blijft langer ziek dan strikt nodig is. Anders loopt hij klanten mis of lopen opdrachtgevers weg. Iets langer ziek zijn dan strikt nodig, dat doe je misschien bij de verzekeraar aan wie je jarenlang heel veel premie hebt betaald, maar niet bij een broodfonds,'' verzekert ze. 
,,Je ziet ook op je rekening wie er allemaal hun bijdrage aan jou uitbetalen. Ook dat is een prikkel er niet onnodig gebruik van te maken. Anderzijds zijn er ook voorbeelden van fondsen waarin een deelnemer die er eigenlijk doorheen zit, juist wordt aangemoedigd er gebruik van te maken. Het ziet er naar uit dat we binnenkort voor het eerst gaan meemaken dat iemand de maximale termijn van twee jaar uitloopt, maar verreweg de meeste mensen zijn na een paar maanden weer aan de slag.’’

Ik kwam op het Broodfonds door Marlies de Vet. Zij is naast een dierbare vriendin holistisch therapeut en bezig om in haar regio een lokaal Broodfonds op te zetten. Ze vindt het nu al leuk. Want er wordt veel meer uitgewisseld dan geld: mensen vinden elkaar, leren elkaar beter kennen, komen tot mooie ideeën en helpen elkaar aan leuk werk.

Het Broodfonds-model inspireert me. Het kan alleen niet zomaar worden gekopieerd naar de gecompliceerdere context van zorg. De kans dat een Broodfonds-groep de uitval van haar eigen leden niet kan opvangen is heel klein: mensen krijgen maximaal twee jaar lang een vooraf bepaalde vergoeding. In een zorg-groep kan één iemand die ernstig ziek wordt heel snel de pot leegtrekken. Tenzij de groep door andere groepen en een groter netwerk wordt gedekt voor extreme gevallen.

 

GezondheidsCoöperatief
Het GezondheidsCoöperatief Nederland (GCN) heeft als uitgangspunt een eigen bewuste keuze voor gezondheid en niet de mogelijkheden van het zorgaanbod. Over de gevolgen van die keuzes zegt GCN: “het individu draagt zelf de verantwoordelijkheid voor deze keuze. Deze verantwoordelijkheid kan en mag nooit ofte nimmer afgewenteld worden op derden.”

Naast lidmaatschap (eenmalig €50) van een platform waarin je mensen ontmoet en kennis kan delen over gezondheid, wil GCN vanaf 2016 een Gezondheidsverzekering aanbieden. Ik begrijp de huidige uitleg op de site van GCN niet helemaal, dus heb ik vragen gesteld. Uit de antwoorden tot nu toe haal ik het volgende: in lijn met het Broodfonds werkt de Gezondheidsverzekering met een eigen Gezondheidsrekening. Deze spek je met €100 per maand tot een maximum van €1200. Dit is en blijft jouw geld. Alleen jij kan het aanwenden voor je eigen zorgkosten. Stap je uit de coöperatie dan krijg je je saldo volledig uitgekeerd. Net als bij het Broodfonds.

UPDATE (16 februari 2016): er staat nu een zeer duidelijke uitleg op de site van GCN over hoe de gezondheidsverzekering er uit komt te zien. En GCN is leden aan het werven, want voor 1 mei 2016 hebben ze 15.000 leden nodig voor een vergunning om de verzekering leven in te roepen. Check gezondheidscooperatief.nl/gezondheidsverzekering.

 

En net als Artabana heeft de Gezondheidsverzekering een collectieve kas. Voor als je eigen €1200 niet toereikend is. Die collectieve kas wordt deels gevuld door de overheid. Zorgverzekeraars krijgen namelijk, naast premies van verzekerden, een bijdrage van het Rijk. Om kosten te dekken voor risico-posten zoals chemokuren, bepaalde (dure) medicijnen, (langdurige) ziekenhuisopname.* Voor het andere deel bestaat de collectieve kas uit een optelsom van de maandelijkse premie van €30 die ieder lid betaalt.




*Leuk hè? Verzekeraars die winst willen maken krijgen daarvoor ook nog eens geld van de overheid.

Tenminste, dat is hoe ik het tot nu toe interpreteer. De mensen van GCN zijn zeer behulpzaam in het beantwoorden van m’n vragen. Alleen roepen die antwoorden vooralsnog vooral nieuwe vragen op. Voor welke zorg gebruik je je eigen gezondheidsrekening en voor welke spreek je de collectieve kas aan? Is het niet zo dat wanneer het Rijk een deel van de collectieve kas financiert, de gevolgen van jouw eigen keuzes alsnog voor deel worden afgewenteld op derden? Wat verstaat GCN onder keuze? Gaat dat alleen over hoe gezond ik m'n leven leid of ook over de mogelijkheid dat een fietsritje eindigt in een ongeluk waar een giga-zorgvraag uit ontstaat? Ik hoop op meer duidelijkheid.

Wat ik in ieder geval mooi vind is hoe een initiatief als een Gezondheidsrekening ons kan stimuleren verantwoordelijkheid te nemen voor onze eigen gezondheid. We dragen immers eerst en vooral zelf de gevolgen van de keuzes die we maken. Als dat inderdaad leidt tot bewuster en gezonder gedrag is het collectieve deel er vooral voor zaken waar we minder vat op hebben - en waar het voor bedoeld hoort te zijn: noodsituaties en gevallen die zelfs de gezondste mensen kunnen treffen.

Hoe mooi zou het zijn om een zorgstelsel te hebben waarin we niet meer bezig zijn met symptoombestrijding maar met gezondheidsbevordering? Volgens mij is dat voor ons net zo nieuw als voor de mensen die aan initiatieven als Artabana en GCN werken. Het experiment en de tijd zullen leren waar de juiste antwoorden liggen. En of ze er überhaupt zijn.

ANNO12
Net als GCN is ANNO12 een coöperatie. Naar eigen zeggen “zonder winstoogmerk. Winst is immers niets meer dan teveel betaalde premie. Mogelijke toekomstige resultaten worden dan ook met u gedeeld. Zo zorgen we ervoor dat de zorgverzekering echt weer komt waar die hoort, bij u als gebruiker van zorg.”

Lid worden kost €850 en maakt je mede-eigenaar van de coöperatie. Je beslist mee over de koers en je deelt in toekomstige resultaten. Want... winst is “immers niets meer dan teveel betaalde premie.” Dat mes snijdt alleen ook aan de andere kant. “Het ledencertificaat is een beleggingsproduct waarvan de actuele waarde kan fluctueren.” Met andere woorden: als de ‘beurswaarde’ van ANNO12 daalt gaat jouw inleg mee.

Ik krijg niet zo’n goed gevoel bij ‘beleggen’ in zorg. Daarbij lijkt ANNO12 niet echt te verschillen van bestaande restitutiepolissen, zoals De Consumentenbond hier uitlegt. En die restitutiepolis kan ik ook krijgen zonder dat ik daar €850 voor hoef te betalen. Bij DSW bijvoorbeeld.

DSW?
Van alle gevestigde zorgverzekeraars die ik tot nu toe ben tegengekomen is DSW voor mij de eerlijkste en meest transparante partij. Ze laat ons zelf kiezen naar welk ziekenhuis en welke zorgverlener we gaan. Als ‘restitutieverzekering’ geeft ze ons recht op vergoeding van de kosten die worden gemaakt. En dat met een duidelijke site die er geen doekjes om windt. Wat een verademing. Hieronder wat ik er uit heb gehaald.

“Goedkoper kan niet, duurder hoeft niet.” DSW berekent een zo laag mogelijke premie, nét-kostendekkend. Blijkt die premie achteraf te hoog, dan krijgen we teveel betaalde premie terug. In 2014 geeft DSW €20 terug aan haar verzekerden. En: “de premie is elk jaar net kostendekkend en voor iedereen gelijk. Individueel verzekerden betalen bij ons dus niet voor de korting van anderen.”

Ook fijn: de premie gaat in 2015 niet omhoog maar blijft €95 per maand. Hoe die premie is opgebouwd wordt precies uitgelegd. Voor een groot deel met cijfers die mij niet zoveel zeggen, maar het rekensommetje klopt in ieder geval:-). Verder is er een heldere uitleg over wijzigingen in de basis-verzekering voor 2015 en duidelijkheid over reizen en verblijven in het buitenland.

Bij het scannen van de aanvullende polissen bij DSW zie ik een lagere vergoeding voor alternatieve (niet-reguliere) zorgverlening dan veel andere aanbieders. Wél een hele goede tandheelkundige dekking. Bij de meeste verzekeraars bestaat die dekking niet eens en kan je alleen aparte tandheelkundige verzekeringen afsluiten.

En dan nu: een basis- of een aanvullende verzekering?
Daar kan ik natuurlijk niks over zeggen. Jouw situatie is jouw situatie. Ik schrap voor komend jaar m’n basis- en aanvullende verzekering bij VGZ en stap over op de basisverzekering van DSW. Met het hoogste eigen risico. Ik gebruik toch niets van de reguliere niet-spoedeisende zorg dus aan een lager eigen risico heb ik niets. Het enige waar ik extra voor wil betalen is om goed geholpen te worden in het buitenland. Daarvoor sluit ik waar nodig een aparte verzekering voor af. Mijn premie: €72 per maand. 

Voor jou is dit artikel in Elsevier misschien fijn. Het geeft een aantal heldere tips over ‘budget-polissen’, reisverzekeringen en vergelijkings-sites. Erg fijn om te weten waar je op moet letten bij een eventuele overstap.

Ter afsluiting nog twee initiatieven die buiten het kader van de aanvullende verzekeringen werken.

Tibabonnement
Bij Tiba Zorggroep kan je een abonnement nemen op behandelingen in de therapieen die hun therapeutisch centrum aanbiedt. Als je duidelijk weet wat je nodig hebt en het via een Tiba-abonnement kan krijgen, ben je misschien zonder aanvullende verzekering goedkoper uit.

 

Ixorg voor m'n tanden
Simpel gezegd is Ixorg een potje dat je opzij zet en alleen aanspreekt wanneer je kosten maakt voor tandheelkundige zorg. Je bouwt een bedrag op wanneer je die kosten niet maakt en je kan maximaal €240 renteloos 'rood' staan wanneer je kosten hoger zijn dan je opgespaarde potje. Naast je eigen inleg betaal je €4,95 per maand voor de dienstverlening en voor een ongevallenverzekering die je dekt voor maximaal €20.000 per jaar. Dat laatste lijkt me vooral handig voor hockeyers.





Meer over Ixorg lees je in dit artikel op Z24.nl en hier op Vergelijkmondzorg.nl.

En straks?
Het was niet m'n favoriete klus dit. Ik ben wel blij het onderzoek te hebben gedaan. Ik weet nu van mogelijke alternatieven en ik sta een stuk bewuster in m'n nieuwe zorgverzekering. Dat ik mijn zorg zelf mede vorm kan en ga geven brengt me dichter bij een aantal fundamentele basisbehoeftes: vrijheid, verantwoordelijkheid en verbinding.

Ik denk ook dat alternatieven op het bestaande systeem een belangrijk signaal afgeven: we gaan geen strijd aan als jullie niet met ons mee veranderen; we gaan het zelf doen. Samenwerkingen binnen netwerken en coöperaties gaan denk ik alleen maar uitbreiden. Want als we eenmaal geproefd hebben van iets dat naar thuis smaakt...

In 2015 kijk ik of en hoe ik een lokale samenwerking kan vinden of opzetten voor aanvullende zaken zoals tandheelkunde en alternatieve zorg. Of bij welke  coöperatie ik me wil aansluiten. Als je daar zelf ook interessen in hebt en/of er aan mee wil doen, geef je me dan een seintje?

Foto door Robert op Flickr, sommige rechten voorbehouden.

 

3 Comments